گفتگوی ردکات با مریم بختیاری درباره فیلم کوتاهش « بالا افتادن »

خلاصه فیلم: شبی در شرکتی که آدم ها به آن خواب سفارش می دهند،خواب مردی مطابق سفارشش پیش نمی رود.

مریم بختیاری فیلمساز و بازیگر متولد ۱۹۹۵ در تهران است. او فارغ التحصیل کارشناسی ارشد سینما از دانشکده‌‌ی هنرهای زیبا دانشگاه تهران است. فیلم کوتاه اول او “بالا افتادن” موفق به حضور در فستیوال‌های معتبر بین المللی از جمله بیستمین دوره ی Tirana International film festival و چهل و یکمین دوره ی   Rhode island film festival شد‌.

ردکات: چطور و چگونه فیلمسازی را آغاز کردید؟ در جامعه‌ای که فضای سینما احاطه شده از مردان در قدرت است و مردسالاری حاکمی که تلاش دارد سینمای زنان را نادیده گرفته و یا از زنان به عنوان ابزاری در خدمت بیان ایدههای مردانه استفاده کند. چطور شد تصمیم گرفتید فیلم‌بسازید؟

مریم: از کودکی به واسطه‌ی پدر و مادر سینما دوستم زیاد فیلم می دیدم و همیشه سینما را دنبال می‌کردم. در مقطع کارشناسی با دوستی آشنا شدم که فیلم‌ساز فیلم کوتاه بود و با معاشرت با او متوجه شدم علاقه‌ام به سینما فراتر از فیلم دیدن است و دوست دارم فیلم خودم را بسازم. پس از اتمام کارشناسی، یادگیری سینما را به طور جدی دنبال کردم و برای ارشد هم به سینما تغییر رشته دادم و سپس «بالا افتادن» ،فیلم اولم را ساختم. من در وارد شدن به مسیر ساخت با این مشکل روبرو نشدم. اما متوجه شدم که پس از ورود به جریان فیلم‌سازی بسیاری از همکاران بخشی از موفقیت‌های تو را به واسطه‌ی زن بودنت میدانند‌. شخصا جنسیتم را در مسیر فیلم‌سازی‌ام فاکتور مهمی نمیبینم و دوست ندارم از فیلمسازان مرد جدا شوم. اما این واقعیتی ناراحت کننده است که بعضی از فیلم سازان زن ممکن است از ابتدای مسیر به واسطه‌ی جنسیتشان تبعیض‌هایی را متحمل شوند. به نظرم فیلم سازی در حالت ایده‌آل ساختن دنیای شخصی فارغ از هویت جنسی است.

ردکات: هموار کرد خواهی گیتی را؟ گیتی‌ست کی پذیرد همواری؟ فیلم با بیتی از رودکی شروع می‌شود. ارتباط این بیت با فیلم چیست؟

مریم: تم اصلی فیلم‌نامه و یکی از دغدغه‌های همیشگی من مسئله‌ی پذیرش بود. فکر می‌کنم که همه‌ی آدم‌ها مشکل یا گره‌ای دارند که ممکن است با پذیرش آن و تغییر نقطه دیدشان نسبت به آن مسئله، زندگی متفاوتی را تجربه کنند‌. اما در اکثر مواقع این پذیرش یا اتفاق نمی‌افتد یا آدم‌ها زمان زیادی را درگیر آن هستند. این بیت خیلی نزدیک به این تصورم بود و با توجه به رویکرد متناقض دو کاراکتر با مسائلی که در زندگی دارند به نظرم برای ابتدای فیلم جالب و مناسب بود‌.

ردکات: شما در فیلم هم بازی کردید و هم کارگردانی، چطور تصمیم گرفتید در این موقعیت قرار بگیرید؟ به نوعی هم مقابل دوربین کارگردانی کنید و هم پشت دوربین.

مریم: بازی خودم به عنوان نقش دختر پیشنهاد امین چادگانی،همکار نویسنده‌ام بود. ابتدا اصلا این ایده برایم جالب نبود ولی بعد از مدتی فکر کردم حضور خودم به عنوان کاراکتر دختر ممکن است او را به کاراکتری پویاتر تبدیل کند و او را از حالت تیپ خارج کند. از طرفی هم فکر کردم حضور خودم ممکن است پیشنهاد جدیدی برای انتخاب افرادی با فیزیک متفاوت برای نقش‌های متنوع‌تر باشد.

ردکات: رابطه‌ی خواب از دیدگاه ابن سینا، در حالت خواب، قوه متخیله به عالم قدس متصل می شود و از طریق حس مشترک به کشف و الهام نائل می گردد. ملاصدرا نیز همین نظر را دارد ولی قائل به این است که شخص برای متّحد شدن با عقل فعال باید به مقام و مرتبه جامعیت در نشآت سه گانه عقلی، نفسی و حسی رسیده باشد. پرسش‌هایی چون، ماهیت خواب چیست؟ آیا خوابها احتیاج به تعبیر دارند؟ و اگر پاسخ به آن مثبت است آیا همه خواب ها باید تعبیر شوند یا پاره‌ای از آنها ؟ آیا بین تعبیر و تأویل تفاوت است؟ و … سوالاتی هستند که برای هر صاحب عقل سلیمی ممکن است مطرح شوند. در فیلم شما ما خوابی را تماشا می‌کنیم که نمی‌دانیم شخصیت اصلی در خوابش خواب است و یا در مکان درمانگر خواب است. این بازگوشی با خواب و واقعیت و تاکید بر تلاقی خوابها چطور در ذهنتان شکل گرفت؟

مریم بختیاری

مریم بختیاری

مریم: همواره مسئله‌ی خواب دیدن مورد توجهم بود و اینکه کسی خوابم را ببیند و برایم تعریف کند بسیار خوشحالم می‌کرد. یک روز به این فکر کردم که اگر هر انسانی بداند شب گذشته چه فردی، چه خوابی از او دیده است چه قدر می‌تواند باعث تغییر زندگی ها و روابط شود. از این جا ایده‌ی شرکتی که به آن خواب سفارش می‌دهند به ذهنم رسید‌. با وجود این شرکت امکان این بود که خواب را به عنوان نماینده‌ی خواسته‌ها و آرزوهای کاراکترها که در زندگی واقعی ناممکن بود در نظر گرفت. سپس تصمیم گرفتیم دو کاراکتر که برخورد کاملا متفاوتی با سفارش خواب‌هایشان دارند را در موقعیتی مقابل هم قرار دهیم. مردی که خاطره‌ای در گذشته اش را در خواب‌هایش تکرار میکند و زنی که سعی میکند تجربیاتی که در زندگی واقعی‌اش قابل دستیابی نیستند را در خواب تجربه کند.

ردکات: شخصیت اصلی زن فیلم بسیار راحت و دقیق و با آزادی خاصی در فیلم بازی می‌کند کمی از این شخصیت که خود فیلم‌ساز است توضیح دهید. چطور خوابهایتان را در فیلم زندگی کردید؟

مریم: فکر میکنم هر دو شخصیت ساید‌هایی از کاراکتر مرا در خود دارند. کاراکتر مرد بخش‌هایی از من است که نتوانسته از گذشته عبور کند و به خاطرات چنگ میزند. کاراکتر دختر اما لحظات قوی‌تری از من است. این کاراکتر با وجود گره‌هایی که دارد رها‌تر است و سعی می‌کند تجربه‌های متفاوتی را برای خودش رقم بزند. تلخی واقعیت را پذیرفته اما این باعث نشده در آن گیر کند و هر شب در کالبدی جدید زندگی‌های متفاوتی را تجربه می‌کند. دوست دارم هر روز به او شبیه تر باشم.

ردکات: فضاهای ساخته شده و لوکیشن‌ها مدرن و خالی و وهم‌برانگیز بود به نوعی از روزمرگی و زندگی خالی بود. آیا آگاهانه فضاسازی کردید تا مرزی را بین تخیل و واقعیت به تصویر بکشید و سینما را به خوابی که دیده‌اید یا دیده‌ایم نزدیک‌تر کنید؟

مریم: به تصویر کشیدن شرکتی که در آن خواب سفارش می‌دهند برایم چالش بزرگی بود. می‌دانستم به دلیل مشکلات مالی و امکانات در ایران قادر به تصویر کشیدن شرکتی شبیه به شرکت‌های مشابه در فیلم‌های غیر ایرانی نیستیم و این کار، شرکت را به ماکتی از ایده‌آل تبدیل می‌کرد. علاقه‌ام به طراحی مینیمال و هماهنگی‌اش با نحوه‌ی دکوپاژ و رفتار دوربین مرا به این نوع طراحی سوق داد‌. در جلسات با طراح صحنه به این ایده رسیدیم که طراحی آکسسوار هم باید از همین مدل پیروی کند به این دلیل که نمی‌خواستیم آکسسوارهای شرکت برای بیننده تداعی کننده‌ی آکسسوار محل دیگری باشد که آن را در روزمره می‌بینند پس به نتیجه رسیدیم طراحی اکسسوار و فضا در مینیمال‌ترین شکل ممکن انجام شود.

ردکات: آیا پروژه ای در پیش دارید؟ چنانچه مشغول نوشتن و یا ساختن فیلم جدیدی هستید در موردش توضیح دهید.

مریم: فیلم دومم را تیر ماه سال گذشته ساختم که با وجود شباهت های روایی، فرم متفاوتی را در پیش میگیرد. این روزها مشغول نوشتن اولین فیلم نامه‌ی بلندم هستم.

آندریا لوکا زیمرمان، یک غریبِ راه

آندریا لوکا زیمرمان، یک غریبِ راه

نویسنده: آرمین اعتمادی سینمای آندریا لوکا زیمرمان، اساساً درباره‌ی فضای خالی و روایت‌نشده‌ی بین سطور است. او دست روی انسان‌های رانده‌شده‌ای می‌گذارد که در رسانه، در تاریخ و در هیچ متریال قابل فروش دیگری، اثری از آن‌ها دیده نمی‌شود، گو اینکه وجود ندارند. آندریا...

گفتگوی ردکات با «شادی کرم‌رودی» درباره‌ی دو فیلم کوتاهش « آبی می‌شود و هرگز، گاهی، همیشه » 

گفتگوی ردکات با «شادی کرم‌رودی» درباره‌ی دو فیلم کوتاهش « آبی می‌شود و هرگز، گاهی، همیشه » 

هرگز، گاهی، همیشه، ترنج با دانستن رازی درباره خواهر دبیرستانی‌اش، در برزخ تصمیم‌گیری قرار می‌گیرد. آبی می‌شود، پری سعی دارد تا بر خشونت خانگی که برادرزاده سه ساله‌اش متحمل شده، سرپوش بگذارد. بیوگرافی:  شادی کرم‌رودی، بازیگر و فیلمساز ایرانی،  متولد ۱۳۶۹ در تهران است و...

گفتگوی ردکات با پیوند اقتصادی درباره‌‌ فیلم کوتاهش تجزیه

گفتگوی ردکات با پیوند اقتصادی درباره‌‌ فیلم کوتاهش تجزیه

پیوند اقتصادی متولد سال ۱۳۷۵ در تهران و فارغ التحصیل رشته‌ی سینما، گرایش تدوین از دانشگاه هنر تهران و دانشجوی کارشناسی ارشد رشته‌ی ادبیات نمایشی در دانشگاه تربیت مدرس است. او تجربه‌ی تدوین بیش از ۳۰ فیلم کوتاه و یک فیلم بلند را دارد. تجزیه اولین فیلم به نویسندگی و...

امنیت بدن و خانه

امنیت بدن و خانه

تحلیلی بر پنج فیلم کوتاه از زنان فیلمساز جوان از ایران، ترکیه، لبنان و فلسطین که به زودی در سی و دومین دوره‌ی فستیوال فیلم رین‌دنس در شهر لندن به انتخاب مانیا اکبری به نمایش گذاشته می‌شوند. نویسنده: پگاه پزشکی، مانیا اکبری  تروما، بدن و جغرافیا مفاهیم پیچیده و درهم...

گفتگوی ردکات با خزر معصومی 

گفتگوی ردکات با خزر معصومی 

خزر معصومی، متولد ۱۳۶۲ در تهران است. در سال ۱۳۸۰ تحصیلات خود را در دوره‌ی کارشناسی حقوق دانشگاه تهران آغاز کرد. در زمستان ۱۳۸۲ برای بازی در نقش ارغوان فیلم به رنگ ارغوان به ابراهیم حاتمی‌کیا معرفی و برای این نقش انتخاب شد. زمان کوتاهی پس از اتمام فیلمبرداری، بازی در...

گفتگوی ردکات با نفیسه زارع در مورد فیلم کوتاهش باغ وحش 

گفتگوی ردکات با نفیسه زارع در مورد فیلم کوتاهش باغ وحش 

 خلاصه فیلم: «رعنا، پدرت برای همیشه رفته. ما از این به بعد با هم زندگی می‌کنیم» این خبر را مادر رعنا در باغ‌وحش به او می‌­گوید. رعنای شش‌ساله، شب قبل خوابِ گوزنی را دیده که امروز از باغ‌وحش فرار کرده و قفسش خالیست. بیوگرافی: نفیسه زارع، متولد ۱۹۹۱ در تهران است. او...

گفتگوی ردکات با سپیده برنجی درباره فیلم کوتاهش «رآی»

گفتگوی ردکات با سپیده برنجی درباره فیلم کوتاهش «رآی»

سپیده برنجی، شاعر، نویسنده، کارگردان، مدرس و مدیر مدرسه فیلم ماجرا است. او دانش آموخته رشته زبان و ادبیات فارسی از دانشگاه تهران در مقطع کارشناسی و رشته سینما در مقطع کارشناسی ارشد است. فیلم کوتاه او «رآی» برگزیده جشنواره‌های مهم فیلـم کوتـاه ایـران و بیش از ۴۰...

گفتگوی ردکات با اسما ابراهیم‌زادگان درباره فیلم کوتاهش منطقه

گفتگوی ردکات با اسما ابراهیم‌زادگان درباره فیلم کوتاهش منطقه

اسما ابراهیم زادگان متولد ۱۳۶۵، لیسانس کارگردانی تاتر، دستیار اول و برنامه ریز فیلم سینمایی« ماهی و گربه» ۱۳۹۲، دستیار اول و برنامه ریز فیلم سینمایی «هجوم» ۱۳۹۶، برنامه ریز فیلم سینمایی «تومان» ۱۳۹۷، نویسنده و کارگردان فیلم کوتاه «حفره مشترک» ۱۳۹۵، برنده جایزه بهترین...

گفتگوی ردکات با نسرین محمدپور درباره‌ فیلم کوتاه  « بیست و یک هفته»

گفتگوی ردکات با نسرین محمدپور درباره‌ فیلم کوتاه « بیست و یک هفته»

نسرین محمد پور متولد ۱۳۶۸ مشهد ، دانش آموخته سینما، جامعه شناسی و مطالعات زنان، مددکار اجتماعی و پژوهشگر  فیلمساز حوزه  زن و خانواده، آثار وی شامل : فیلم داستانی زحل  با محوریت موضوعی  ازدواج کودکان۱۴۰۱    فیلم مستند از یاد برده ها مستند۱۳۹۵، پژوهشی با محوریت موضوعی...

مصاحبه مانیا اکبری با لاریسا سَن‌سور و سورن لیند

مصاحبه مانیا اکبری با لاریسا سَن‌سور و سورن لیند

مترجم: بردیا خواجوی  لاریسا سن‌سور در شرق اورشلیم متولد شد، سن‌سور (PS/DK) در کپنهاگ، لندن و نیویورک به تحصیل هنرهای زیبا مشغول شد. او نماینده‌ی دانمارک در نود و هشتمین نمایشگاه "بینال ونیز" بود. نمایشگاه‌های انفرادی اخیر او شامل گالری ویتورث در منچستر، KINDL در...